Fundusz inwestycyjny to mechanizm, w którym powierzasz swoje pieniądze specjalistom, (licencjonowani doradcy inwestycyjni) których zadaniem jest je pomnażać. Firmy które zajmują inwestowaniem powierzonych pieniędzy nazywa się towarzystwami funduszy inwestycyjnych (TFI). W kilku zdaniach opisujemy o co chodzi w funduszach.
Jak zainwestować
Pieniądze inwestujesz poprzez zakup jednostek funduszy (w przypadku funduszy zamkniętych mówimy o certyfikatach inwestycyjnych). Inwestycję realizujesz poprzez sprzedaż jednostek (TFI je od Ciebie odkupuje). Otwarte fundusze inwestycyjne muszą codziennie wyceniać wartość swoich jednostek i podawać ją do publicznej wiadomości. Wartość jednostek możemy śledzić w Internecie, prasie, telefonie komórkowym czy telegazecie. Oczywiście najwygodniej jest po prostu korzystać z naszego portalu, który śledzi wartości jednostek automatycznie i po prostu wyceni wartość Twoich poszczególnych inwestycji.
Bezpieczeństwo inwestycji
Może to być zaskakujące, ale Twoje pieniądze zainwestowane w fundusze inwestycyjne są pod pewnym względem bezpieczniejsze niż w banku. TFI (czyli firma zarządzająca funduszem) i sam Fundusz, którego jednostki zakupiłeś to z prawnego punktu widzenia dwa różne podmioty. W związku z tym, jeżeli TFI zbankrutuje, pieniądze, które zainwestowałeś w fundusz wiąż należą do Ciebie. Wierzyciele TFI nie mogą zaspokajać z nich swoich roszczeń. W przypadku banku sytuacja wygląda gorzej – wszelkie aktywa banku (w tym to, co masz na koncie) zostaje spożytkowane na zaspokojenie wierzycieli. W przypadku bankructwa banku należy liczyć się z tym, że z własnego konta wróci do Ciebie jedynie kwota gwarantowana przez Państwo.
Pieniądze na funduszach nie są jednak tak bezpieczne jak mogłoby się to wydawać, ponieważ fundusze nie gwarantują zysku. To nie lokata bankowa gdzie możesz być pewien swojego zysku. Inwestując w jednostki funduszy zawsze ponosisz ryzyko inwestycyjne. W zależności od rodzaju funduszu może ono być stosunkowo małe, ale może być też bardzo wysokie. Im wyższe ryzyko, tym większa szansa na duży zysk. Jednak jednocześnie tym większa perspektywa na wysoką stratę. Szczególnie boleśnie przekonali się o tym inwestorzy, którzy zakupili jednostki funduszy akcyjnych tuż przed początkiem kryzysu w 2007 roku. Wartości jednostek niektórych funduszy spadły w krótkim czasie o kilkadziesiąt procent. Powrót ich wartości na poziom sprzed krachu zajmie długie lata.
Rodzaje funduszy
Fundusze inwestycyjne można podzielić na kilka typów. Poniżej lista od funduszy najbardziej ryzykownych (ale i najbardziej zyskownych) do najbezpieczniejszych:
- Fundusze akcji – fundusze inwestujące w akcje.
- Fundusze zrównoważone (mieszane) - inwestujące w akcje i obligacje. Typowo 60% inwestowanych jest w akcje, 40% w obligacje.
- Fundusze obligacji – fundusze inwestujące w obligacje. Mogą inwestować w obligacje państw czy firm. O ile w przypadku obligacji państwowych ryzyko jest minimalne, o tyle w przypadku obligacji wypuszczanych przez firmy może zdarzyć się że emitent zbankrutuje i nie będzie w stanie wykupić obligacji.
- Fundusze rynku pieniężnego – fundusze inwestujące w bony skarbowe, komercyjne i inne instrumenty rynku pieniężnego. Wahania cen są minimalne, ryzyko niewielkie, ale i zyski niższe niż w innych typach funduszy.
W co zainwestować?
W który fundusz zainwestować? To bardzo dobre pytanie. Odpowiedź zależy od tego jak duże ryzyko jesteś w stanie ponieść i na jaki czas jesteś gotów zainwestować pieniądze (Twój horyzont inwestycyjny). Jeśli Twój horyzont inwestycyjny jest krótszy niż 3 lata to fundusze akcyjne nie będą dobrym pomysłem – chyba że bardzo lubisz ryzyko. Jeśli jesteś gotów zainwestować pieniądze tylko na kilka miesięcy to w grę wchodzą tylko fundusze pieniężne. Wiele serwisów dostępnych w Internecie pozwoli Ci porównać ze sobą historyczne osiągnięcia funduszy. Trzeba jednak pamiętać że wyniki historyczne nie są gwarantem przyszłych osiągnięć funduszu.
Podatki
Od zysków z funduszy inwestycyjnych zapłacisz podatek w wysokości 19% (tzw. podatek Belki). Dotyczy on tylko Twojego zysku z inwestycji. Jeśli poniesiesz stratę podatku nie zapłacisz. Większość towarzystw wprowadziła mechanizm, który pozwala odwlekać moment zapłaty podatku poprzez wprowadzenie funduszy parasolowych. Wewnątrz parasola zwykle jest do dyspozycji kilka subfunduszy między którymi możesz przenosić jednostki (dokonywać konwersji). Na przykład w czasie hossy możesz inwestować swoje środki w subfundusz akcyjny a w czasie bessy przenieść je do subfunduszu pieniężnego. Dopóki nie odkupujesz jednostek (nie wyjdziesz poza parasol), nie zapłacisz podatku.
Z czego żyją TFI
Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych zarabiają na opłacie za zarządzanie i opłatach manipulacyjnych. Opłata za zarządzanie jest wliczona w wycenę jednostki funduszu (podawana w procentach w skali rocznej – zwykle w przedziale 1-4 %). Im większe potencjalne zyski funduszu, tym zwykle opłata za zarządzanie jest wyższa. Opłaty manipulacyjne mogą być pobierane za nabycie jednostek czy odkupienie jednostek. Najlepiej wybrać taki sposób zakupu/zbycia jednostek, aby tych opłat nie ponosić (niektóre platformy internetowe pozwalają na uniknięcie opłat)